Tıp Alanında Bir Devrim; Aşılar
Xmanberkay
6. Çocuk Felcini Bitiren Adam: Jonas Salk
20.yüzyılda dünyanın birçok yerinde çocuk felci ailelerin korkulu rüyasıydı. Artık günümüzde kitaplarda yer alan bir hastalık olsa da, bir zamanlar binlerce çocuğun hayatını değiştiriyordu. Hastalığın en korkutucu yönü ise kimi zaman tamamen sağlıklı görünen çocukları aniden felç bırakabilmesiydi. Louis Pasteur ve öncülleri sayesinde artık çiçek hastalığı ya da kuduz gibi tehlikeli hastalıklar kontrol altına alınmıştı. Ama çocuk felci, modern tıbbın çözüm bekleyen en büyük sorunlarından biri olmaya devam ediyordu. Bu mücadelede öne çıkan isim ise Amerikalı bilim insanı olan Jonas Salk oldu.
1914 yılında New York'ta doğan Jonas Salk, doktor ve araştırmacı olarak kariyerine başladı. Özellikle virüs hastalıkları üzerine çalışan Salk, çocuk felcine karşı etkili bir aşı geliştirme çalışmalarına katıldı. Çocuk felci, virüs kaynaklı bir hastalıkdı. Adından da anlaşılacağı gibi özellikle çocuklarda görülen bu hastalık kol ve bacaklarda kalıcı güç kaybına, hareket kısıtlılığına, solunum kaslarının etkilenmesi durumunda ölüme, neden olabiliyordu.
O dönemde bilim adamları hastalığı tedavi etmek için canlı olan virüsleri kullanmayı, bazıları ise hafifleterek kullanmayı öne sürmüştür. Salk daha güvenli olduğuna inandığı inaktif (öldürülmüş) virüs yöntemini tercih etti. Salk’ın bu yaklaşımı, ileride milyonlarca insanın hayatını kurtaracak bir başarıya dönüşecekti.
1954 yılında yaklaşık iki milyon çocuk aşı testine katıldı ve çıkan sonuçla çocuk felci aşısının güvenli olduğu tespit edildi. Böylelikle bir hastalık daha tarihin tozlu sayfalarında kalmış oldu. Ayrıca günümüzde ki sağlık hizmetlerinin ücretsiz olması gerektiği her yurttaşın bu hizmetlerden yararlanması gibi tartışmalar olmsaına rağmen, Jonas Salk'a bir röportaj sırasında tarihe geçecek çok ünlü bir soru soruldu:
"Aşının patenti kime ait?"
Salk'ın verdiği cevap, sorunun kendisi kadar, bilim tarihinin en unutulmaz sözlerinden biri hâline geldi:
"İnsanlara ait. Güneşin patentini alabilir misiniz?"
Bu yaklaşım sayesinde aşı hızla dünyanın dört bir yanında ücretsiz bir uygulama olarak kullanılmaya başlandı.
1950'lerden itibaren başlatılan aşılama kampanyaları, çocuk felci vakalarını büyük ölçüde azaltmaya başladı. Daha sonra geliştirilen oral polio aşılarıyla birlikte mücadele daha da güçlendi. Bir zamanlar her yıl yüz binlerce çocuğu etkileyen hastalık, birçok ülkede tamamen ortadan kaldırıldı. Bugün dünyanın büyük bölümü çocuk felcinden arındırılmış durumdadır ve küresel sağlık kuruluşları hastalığın tamamen yok edilmesi için çalışmalarını sürdürmektedir.
