Çanakkale Geçilmez.
Xmanberkay
2. Sofya’dan 19.Tümen Kumandanlığına
1.Dünya savaşı çıktığı vakit Mustafa Kemal paşa sofya ateşemiliterliği görevindedir. Osmanlı İmparatorluğunun savaşa katılmasını özellikle Almanların safında yer almasına öfkelenmiş ve meşhur öngörülerinden ilkine imza atmıştır. ‘Almanlarla beraber olanlar yenileceklerdir’ bunu söylemesinin sebebi almanların stratejisinin uzun vadeli olmadığındandır ve bu söyleminde ısrarcıdır, ancak Mustafa Kemal o zaman kayle alınmamıştır.
Mustafa Kemal Atatürk’ün sofya’da ateşemiliterliği yaptığı sırada İngiliz donanmasının Çanakkale boğazına demirlediğinde neler hissettiği ve yaptıklarını Falih Rıfkı Atay’a şöyle anlatmaktadır.
“Bütün memleketin bence açık bir felakete atılmış olduğunu gördükten ve bütün Türk ordusunun bu felaketi her ne pahasına önlemek için kanını dökmeye hazırlanmasından başka çare kalmadığını anladıktan sonra, benim hâlâ Sofya’da kordiplomatik (diplomatik heyet) içinde rahat salon hayatı geçirmekliğime imkân olabilir miydi?.. Başkumandanlık vekilliğine başvurdum. Ordu içinde rütbeme uygun herhangi bir görev istedim. Başkumandan vekilinden (Enver Paşa) şu cevap geldi: ‘Sizin için orduda daima bir görev vardır. Fakat Sofya ataşemiliterliğinde kalmanız çok önemli sayıldığı içindir ki sizi orada bırakıyoruz.’ Ben (Mustafa Kemal), cevap verdim:
‘Vatanımın savunması ile ilgili fiili görevlerden daha önemli bir görev olamaz. Arkadaşlarım savaş meydanlarında, ateş hatlarında bulunurken ben Sofya’da ataşemiliterlik yapamam. Eğer birinci sınıf subay olmak değerinde değilsem, inancınız bu ise lütfen açıkça söyleyin.’ ...
Uzun süre cevap gelmedi. O günlerde neler çektiğimi anlatamam. Gerekirse bir er gibi herhangi bir cepheye katılmaya karar vermiştim... Daha sonra harbiye nazırı vekilinden 19. Tümen Kumandanlığı’na tayin olduğumu bildiren bir telgraf aldım.”
Mustafa Kemal 1915 şubat ayının başında 19.Tümen kumandanlığının kuruluşunda ve idaresinde kilit bir rol üstlenmiştir. 25 şubat 1915 senesinde Maydos/Eceabat bölge komutanlığı görevini almak için Tekirdağ’dan Çanakkale’ye geçmiştir. Mustafa Kemal ve 19.tümenin görevi gelibolu yarımadasının ege denizine bakan tarafından bir çıkarma olursa, gerekli önlemleri almak ve durdurmaktı.
