Modern çağ ile birlikte, insanlık tarihinde inanç ve anlam arayışında benzeri görülmemiş bir kırılma meydana gelmiştir. Bilimsel ilerleme, teknolojik gelişme ve aklın özerkliği, geleneksel inanç sistemlerinin yüzyıllar boyunca işgal ettiği merkezi konumu sarsmıştır. Tanrı, evrenin açıklayıcı ilkesi olmaktan çıkmış, doğa yasaları, nedensellik ve insan aklı bu boşluğu doldurmuştur. Ancak bu dönüşüm, yalnızca bir özgürleşme hikâyesi başlatmamış, beraberinde derin bir anlam krizinin de başlangıcı olmuştur.

Max Weber’in “dünyanın büyüsünün bozulması” olarak tanımladığı süreç, modern insanın kutsalla kurduğu ilişkiyi kökten değiştirmiştir. Artık evren haliyle, ilahi bir düzenin değil, hesaplanabilir, ölçülebilir ve denetlenebilir bir sistemin parçası olarak görülmektedir. Bu durum, insanı dogmalardan kurtarmış, fakat onu aynı zamanda metafizik bir yalnızlığa da sürüklemiştir. Dünyada, anlamın kaynağını bulmak çok daha belirsizleşmiştir.

Nietzsche’nin “Tanrı öldü” ifadesi, bu belirsizliğin en çarpıcı felsefi ifadesidir. Nietzsche burada Tanrı’nın fiziksel varlığından değil, Tanrı’ya atfedilen değerlerin toplumsal ve düşünsel geçerliliğini yitirmesinden söz etmektedir. Bu ölüm, insanı özgürleştirdiği kadar, onu ağır bir sorumlulukla da baş başa bırakır. Artık anlam gökten inmiş bir şekilde hazır değildir, insan tarafından yaratılmalıdır. Ancak bu yaratım süreci, kimileri için çoğu zaman kaygı, boşluk ve yönsüzlük hissiyle birlikte gelir.

Charles Taylor’ın işaret ettiği gibi, modern çağ yalnızca inançsızların çağı değildir; aksine, inancın zorunlu olmaktan çıktığı bir çağdır. Modern insan inanabilir, inanmayabilir ya da şüpheyle inanabilir. İnanç artık toplumsal bir çerçeve sunarak gruplandırma yapmaz, bireyin iç dünyasına çekilir. Bu da insanı, anlam arayışında daha yalnız kılmakla beraber hakikate ulaşması için daha sakin bir ortam sağlar.

Artık daha modern ve Seküler olan dünyada anlamın yeni kaynakları ortaya çıkmıştır: bilim, ilerleme fikri, ulus, ideoloji, sanat ve bireysel başarı gibi. Ancak bu yeni “kutsallar”, çoğu zaman geçici ve kırılgandır. Bilim evreni açıklar; fakat yaşamın neden yaşanmaya değer olduğunu söyleyemez. bunu çözecek olan insanın kendisidir, İlerleme umudu, insanı geleceğe bağlar; fakat bugünün varoluşsal boşluğunu doldurmakta yetersiz kalabilir. Bu nedenle modern insan, maddi olarak hiç olmadığı kadar güçlü olmasına rağmen manevi olarak derin bir güvensizlik içindedir.

Bu noktada sorulması gereken soru şudur; Tanrı’nın geri çekildiği bir dünyada anlam gerçekten mümkün müdür? Varoluşçu düşünce, bu soruya kesin bir “evet” ile yanıt vermektedir, ancak bedeli ağırdır. Sartre’a göre insan, özünü kendisi yaratır. Anlam, dışsal bir kaynaktan değil, bireyin özgür seçimlerinden doğar. Bu özgürlük, ile alınan kararlar aynı zamanda insanı tüm sonuçların sorumlusu yapar. Anlam artık bir lütuf değildir sürekli bir inşa sürecidir.

Buna rağmen seküler çağda bile inanç tamamen ortadan kalkmış değildir. İnançta evrendeki birçok şey gibi evrim yolunda biçim değiştirerek varlığını sürdürür. İnsan, Tanrı’ya değilse bile, insanlığa, ahlaka, adalete ya da kendi içsel değerlerine inanır. Bu durum, inancın yalnızca dinî bir kategori olmadığını insanın varoluşsal yönelimiyle ilgili olduğunu gösterir. İnançsızlık bile, çoğu zaman belirli bir dünya görüşüne duyulan güçlü bir bağlılığı içerir. Sonuç olarak seküler çağ, inancı ortadan kaldırmamış aksine onu çoğullaştırmış ve bireyselleştirmiştir. Anlam artık tek bir merkezden dağıtılmaz her birey kendi anlam haritasını çizmek zorundadır. Bu durum hem büyük bir özgürlük hem de derin bir kırılganlık yaratır. Modern insanın trajedisi belki de tam burada yatar. Tanrı’dan sonra anlam mümkündür, fakat artık o kadar da kolay değildir.